ChatGPT bij de gemeente: wat werkt, wat niet mag en hoe je veilig begint

Gemeente Eindhoven werd in 2023 een soort waarschuwingsverhaal. Persoonsgegevens ingevoerd, commotie, blokkeren, discussie. Sindsdien hangt er rond ChatGPT in veel gemeenten een sfeer van voorzichtigheid. Begrijpelijk. Maar ook onvolledig.

Want ondertussen gebruiken mensen het gewoon. Niet altijd openlijk. Niet altijd officieel. Maar wel omdat het helpt.

De spanning

Daar zit precies de spanning. Organisaties doen soms alsof het niet gebeurt. Of bestempelen bijna alles als gevoelig. Terwijl veel gemeentelijk werk juist draait op informatie die al openbaar is of ooit openbaar moet zijn. Raadsbesluiten, nota’s, onderzoeksrapporten, webteksten, publiek toegankelijke stukken. De AVG blijft een echte grens, maar die afweging maken ambtenaren in hun werk sowieso al de hele dag.

De vraag is dus niet meer of ChatGPT in het gemeentehuis bestaat. De vraag is of je er volwassen genoeg mee omgaat.

Gewoon werk dat sneller gaat

ChatGPT is vooral sterk in werk dat veel voorkomt en tegelijk tijd vreet. Samenvatten. Herschrijven. Structureren. Een eerste opzet maken. Een lange tekst terugbrengen tot de kern. Daar zit voor veel ambtenaren ook de aantrekkingskracht. Niet in spektakel, maar in gewoon werk dat sneller gaat.

Denk aan een rapport dat je moet samenvatten voor collega’s. Een bewonersbrief die duidelijker moet. Een intern stuk dat nog te ambtelijk klinkt. Notulen waar een actielijst uit moet komen. Dat zijn precies de taken waar ChatGPT vaak goed bruikbaar is.

De grens is helder

Geen persoonsgegevens. Geen vertrouwelijke conceptbesluiten. Geen casussen die herleidbaar zijn tot inwoners. Geen informatie waarvan je weet dat die niet in een openbare of goedgekeurde omgeving thuishoort.

Maar laat je ook niet verlammen door te doen alsof daarmee niets meer overblijft. Voor veel werk is ChatGPT juist prima inzetbaar, zolang je goed onderscheid maakt tussen openbare en niet-openbare informatie.

Klein beginnen

Wat in de praktijk goed werkt, is klein beginnen. Niet met een organisatiebreed project, maar met een gewone taak uit je eigen week. Een samenvatting. Een herschrijving. Een structuurvoorstel. Dan zie je snel genoeg waar de winst zit en waar je zelf nog moet ingrijpen.

Dat laatste blijft nodig. ChatGPT voelt geen politieke gevoeligheid aan. Het kent de geschiedenis van jouw gemeente niet. Het weet niet wat een bestuurder uit wil stralen. En het controleert ook niet zelf of een formulering feitelijk en bestuurlijk klopt. De mens blijft nodig aan het begin en aan het eind.

Voorbij de voorzichtigheid

Daarom is de reflex van alleen naar risico’s kijken te beperkt. Wie ChatGPT alleen als risico bekijkt, mist waarom medewerkers er toch steeds naar teruggaan.

Niet omdat het perfect is. Wel omdat het in gewoon gemeentelijk werk vaak direct bruikbaar blijkt.